Hernia lage rug (lumbale hernia): behandeling en operatie

Wat is een hernia in de lage rug?

Tussen de wervels van uw rug zitten tussenwervelschijven: schokdempers met een stevige vezelring en een zachte kern. Door slijtage of overbelasting kan die ring scheuren, waardoor een stukje van de kern naar buiten puilt. Dat noemen we een discushernia. Drukt dat stukje op een zenuwwortel, dan ontstaan de typische klachten.

Doorsnede van een lendenwervel, van bovenaf gezien. Door een scheur in de vezelring (1) duwt een stukje van de zachte kern (2) naar achteren en opzij: de hernia (3). Die drukt de zenuwwortel (4) plat in de zijhoek van het wervelkanaal; daardoor straalt de pijn uit naar het been. De zenuwwortel aan de andere kant ligt vrij. 1 vezelring van de tussenwervelschijf · 2 zachte kern · 3 hernia · 4 platgedrukte zenuwwortel · 5 zenuwzakje met hersenvocht en de zenuwen naar de benen · 6 facetgewricht van de wervelboog. Schematische tekening, niet op schaal: drlavrysen.be.

Welke klachten geeft een lumbale hernia?

Pijn die vanuit de rug of bil uitstraalt in het been, soms tot in de voet ("ischias")
Tintelingen of een doof gevoel in been of voet
In ernstiger gevallen: krachtsverlies, bijvoorbeeld een klapvoet

Spoedsignalen: verlies van controle over plassen of stoelgang, of een doof gevoel in het zadelgebied. Neem dan onmiddellijk contact op met een arts of spoeddienst.

Moet een hernia geopereerd worden?

Meestal niet. De meeste hernia's genezen binnen zes tot twaalf weken vanzelf. De eerste behandeling bestaat uit pijnstilling, ontstekingsremmers en in beweging blijven op geleide van de pijn, met nauwe opvolging door uw arts. Een operatie wordt pas voorgesteld wanneer de klachten ondanks dit traject aanhouden, of vroeger bij toenemend krachtsverlies.

MRI van de lendenwervelkolom in zijaanzicht met rode cirkels rond twee uitpuilende tussenwervelschijven. — MRI van de lage rug in zijaanzicht. Bovenste rode cirkel: een hernia tussen de vierde en vijfde lendenwervel (L4-L5) die de L5-zenuwwortel raakt. Onderste cirkel: een lichte uitpuiling zonder zenuwdruk. Niet elke uitpuiling op een MRI geeft klachten; de beslissing hangt af van wat u voelt en hoe het evolueert. Beeld: Miguel Tremblay, CC0, via Wikimedia Commons.

Belangrijk om vooraf te weten: de operatie is vooral doeltreffend tegen de beenpijn. Op rugpijn zelf heeft de ingreep minder effect. Dr. Lavrysen bespreekt dit eerlijk met u, zodat u met realistische verwachtingen beslist.

Hoe verloopt de operatie?

De standaardtechniek is de microchirurgische hernia-operatie: via een kleine snede in de rug worden de spieren niet losgesneden maar voorzichtig opzijgeschoven, waarna de beknelde zenuwwortel onder de operatiemicroscoop wordt vrijgelegd en de hernia verwijderd. In geselecteerde gevallen kan de ingreep endoscopisch gebeuren, via een werkkanaal van minder dan een centimeter.

Twee uitvergrote zichten door een kleine opening tussen twee wervels: de gele zenuwwortel wordt met fijne instrumenten vrijgemaakt en gecontroleerd. — **Microscopische herniëctomie (1).** Via een kleine opening tussen twee wervelbogen (rode lijn) brengt de chirurg onder de microscoop de beknelde zenuwwortel (geel) in beeld. Met fijne instrumenten wordt de zenuw vrijgemaakt en voorzichtig opzij gehouden, zodat de hernia eronder bereikbaar wordt. Beeld: © AO Foundation, AO Surgery Reference.

Doorsnede van een lendenwervel van bovenaf: de zenuwzak wordt opzij gehouden en de vezelring van de tussenwervelschijf met een mesje geopend; twee inzetjes tonen een spleetvormige en een venstervormige opening. — **Microscopische herniëctomie (2).** Doorsnede van bovenaf. Terwijl de zenuwzak met de zenuwwortels opzij wordt gehouden, opent de chirurg de vezelring met een klein sneetje (spleet- of venstervormig, zie inzetjes) en verwijdert hij het uitgestulpte stuk kern. De rest van de schijf blijft behouden. Beeld: © AO Foundation, AO Surgery Reference.

Zijaanzicht van de lendenwervelkolom: een dun instrument komt schuin van opzij binnen via de zenuwopening, net onder de uittredende gele zenuwwortel, tot bij de tussenwervelschijf. — **Transforaminale endoscopische herniaverwijdering.** Bij deze techniek komt de chirurg niet via het midden van de rug, maar schuin van opzij, door de natuurlijke opening waarlangs de zenuw de wervelkolom verlaat (het foramen). Onder röntgencontrole wordt een dunne naald net onder de uittredende zenuw (geel) naar de schijf gebracht; daarover komt een werkkanaal van minder dan een centimeter met een camera, waarlangs de hernia wordt verwijderd. Spieren en wervelbogen blijven zo goed als onaangeroerd. Niet elke hernia is hiervoor geschikt; de ligging op de MRI bepaalt de keuze. Beeld: © AO Foundation, AO Surgery Reference.

Hoe snel herstel ik?

Enkele uren na de ingreep staat u weer recht. Wandelen wordt vanaf dag één aangemoedigd; bureauwerk en autorijden zijn meestal na ongeveer twee weken mogelijk, fysiek werk en sport na een zestal weken, telkens in overleg.

Wat zijn de risico's?

Zoals bij elke operatie: nabloeding, infectie, een scheurtje in het zenuwvlies, zelden zenuwschade. Daarnaast kan bij 5 à 10 % van de patiënten op termijn een nieuwe hernia optreden op dezelfde plaats. Alle risico's worden vóór de ingreep met u overlopen.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt de operatie?

Gemiddeld ongeveer een uur.

Krijg ik een microchirurgische of endoscopische ingreep?

Dat bepaalt de MRI: de ligging en het type van de hernia. Beide zijn minimaal invasief; dr. Lavrysen legt u de keuze uit tijdens de consultatie.

Verdwijnt ook mijn rugpijn?

De ingreep richt zich op de beenpijn. Rugpijn door slijtage verbetert minder voorspelbaar. Dr. Lavrysen bespreekt met u wat de verdere opties zijn; meestal zijn die niet-chirurgisch.

Hernia in de lage rug