Perifere zenuwtumoren
Wat is een perifere zenuwtumor?
Perifere zenuwen zijn de zenuwen buiten de hersenen en het ruggenmerg: in de armen, benen, romp en hals. Een perifere zenuwtumor is een gezwel dat vanuit de zenuw zelf of vanuit het omhulsel van de zenuw groeit.
De overgrote meerderheid van deze tumoren is goedaardig. De twee meest voorkomende types zijn:
Schwannoom: groeit vanuit de cellen die de zenuw omhullen. Het gezwel duwt de zenuwvezels opzij, maar groeit er meestal niet doorheen. Daardoor is het vaak goed te verwijderen zonder de zenuw te beschadigen.
Neurofibroom: groeit tussen de zenuwvezels door. Dat maakt het verwijderen technisch moeilijker.
Kwaadaardige zenuwtumoren bestaan, maar zijn zeldzaam. Bij sommige erfelijke aandoeningen (zoals neurofibromatose) komen zenuwtumoren vaker voor en verdient opvolging extra aandacht.
Welke klachten geeft een zenuwtumor?
Veel zenuwtumoren geven lange tijd geen klachten en worden toevallig ontdekt. Mogelijke tekenen zijn:
een langzaam groeiende, vaak pijnloze knobbel onder de huid
tintelingen of een elektrische schok bij druk op de knobbel
pijn, doof gevoel of krachtverlies in het verzorgingsgebied van de zenuw
Snelle groei, toenemende pijn (vooral 's nachts) of snel toenemend krachtverlies zijn redenen om sneller onderzoek te laten doen.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Klinisch onderzoek: de plaats, beweeglijkheid en gevoeligheid van de knobbel geven al veel informatie.
Beeldvorming: een echografie is vaak de eerste stap; een MRI toont het best de verhouding tussen de tumor en de zenuw.
Zenuwonderzoek (EMG) bij krachtverlies of doof gevoel, om de zenuwfunctie te meten.
Een biopsie (weefselprik) wordt bij een vermoedelijk goedaardige zenuwtumor meestal niet gedaan: ze kan de zenuw beschadigen en maakt een latere operatie moeilijker. Bij twijfel over kwaadaardigheid wordt dit in overleg met een gespecialiseerd team beslist.
Moet een zenuwtumor altijd geopereerd worden?
Nee. Een kleine, goedaardige tumor zonder klachten kan veilig opgevolgd worden met periodieke controle en beeldvorming. Een operatie wordt overwogen bij:
pijn, tintelingen of krachtverlies die het dagelijks leven beïnvloeden
duidelijke groei bij opvolging
twijfel over de goedaardige aard
een hinderlijke of cosmetisch storende knobbel, op vraag van de patiënt
De keuze maken we samen, op basis van uw klachten en de mogelijke risico's van de ingreep.
Hoe verloopt de operatie?
De ingreep gebeurt onder algemene verdoving en met de operatiemicroscoop. Het doel is de tumor te verwijderen en de zenuw zelf te sparen.
Bij een schwannoom wordt de tumor voorzichtig uit het zenuwomhulsel gepeld, tussen de zenuwvezels door.
Tijdens de ingreep worden de zenuwvezels elektrisch getest (neuromonitoring), zodat werkende vezels herkend en gespaard worden.
Een neurofibroom vraagt vaak een meer gedetailleerde dissectie omdat de tumor met de vezels vervlochten is. Soms wordt bewust een deel achtergelaten om de zenuwfunctie te behouden.
De meeste ingrepen gebeuren in dagopname of met één overnachting. Het verwijderde weefsel wordt altijd microscopisch onderzocht.
Wat zijn de mogelijke risico's?
Elke operatie aan een zenuw houdt een risico in op zenuwschade. Meest voorkomend:
tijdelijk doof gevoel of tintelingen in het gebied van de zenuw; dit herstelt meestal binnen weken tot maanden
tijdelijke zwakte, zeldzamer en meestal herstellend
blijvend functieverlies: zeldzaam bij schwannomen, iets vaker bij neurofibromen
wondinfectie, nabloeding, littekengevoeligheid
Uw persoonlijke risico hangt af van de grootte en ligging van de tumor en van welke zenuw betrokken is. Dit bespreken we vooraf in detail.
Herstel
De wonde geneest in ongeveer twee weken. Licht gebruik van arm of been mag snel; zware belasting na enkele weken. Het gevoel kan geleidelijk herstellen over meerdere maanden. Kinesitherapie is soms nuttig bij krachtverlies.
Veelgestelde vragen
Is een zenuwtumor kanker?
Meestal niet. De overgrote meerderheid is goedaardig en zaait niet uit. Alleen microscopisch onderzoek van het verwijderde weefsel geeft volledige zekerheid.
Kan de tumor terugkomen?
Na volledige verwijdering van een goedaardig schwannoom is dat zeldzaam. Bij neurofibromen of wanneer bewust een deel is achtergelaten, is opvolging zeker aangewezen.
Verlies ik gevoel of kracht na de operatie?
Tijdelijke tintelingen of een doof gevoel komen regelmatig voor en herstellen meestal. Blijvend functieverlies is zeldzaam, maar niet uitgesloten. Neuromonitoring tijdens de ingreep helpt dit risico te beperken.
Wat als ik niets doe?
Goedaardige zenuwtumoren groeien doorgaans traag. Afwachten met controle is bij afwezigheid van klachten een volwaardige optie. Neemt de knobbel toe of ontstaan er klachten, dan bekijken we het opnieuw.
Hoe lang duurt de ingreep?
Meestal één tot twee uur, afhankelijk van de grootte en ligging.
Wanneer mag ik weer werken en sporten?
Zittend werk vaak na één tot twee weken; fysiek werk en sport na enkele weken, in overleg.