Carpaletunnelsyndroom

Wat is het carpaletunnelsyndroom?

In de pols loopt de nervus medianus samen met de buigpezen van de vingers door een nauwe doorgang: de carpale tunnel. Het dak van die tunnel is een stevige band. Wordt de zenuw daar bekneld – door zwelling, overbelasting, hormonale factoren of zonder duidelijke oorzaak – dan ontstaat het carpaletunnelsyndroom. Het is de meest voorkomende zenuwbeknelling die er bestaat.

Bekende risicofactoren zijn overgewicht, repetitief handwerk, zwangerschap en de overgang, reuma, suikerziekte en een onderwerkende schildklier. Vaak is er geen enkele aanwijsbare oorzaak.

Welke klachten geeft het?

• Tintelingen of een doof gevoel in duim, wijsvinger, middelvinger en de helft van de ringvinger
• Vooral 's nachts en bij het ontwaken; veel patiënten "wapperen" met de hand om het gevoel terug te krijgen
• Klachten bij fietsen, telefoneren, krant lezen of het stuur vasthouden
• Later: onhandigheid, dingen laten vallen, krachtsverlies en een slinkende duimmuis

Tintelingen in de pink en de ringvinger passen eerder bij een beknelling van de nervus ulnaris aan de elleboog. Uitstralende pijn vanuit de nek, met tintelingen in de hele hand, kan ook op een nekhernia wijzen. Beide kunnen samen voorkomen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Het verhaal en het lichamelijk onderzoek zijn het belangrijkste. Geen enkele afzonderlijke test (zoals tikken op de pols of de pols geplooid houden) is op zichzelf betrouwbaar genoeg; het is de combinatie die telt. Een slinkende duimmuis wijst sterk op een langdurige, ernstige beknelling.

Een zenuwgeleidingsonderzoek (EMG) bevestigt de diagnose, meet hoe ernstig de zenuw is aangetast en sluit andere oorzaken uit, zoals een probleem in de nek of een algemene zenuwaandoening. Dat onderzoek vragen we meestal aan vóór een operatie. Een echografie of MRI van de pols is niet routinematig nodig; ze worden enkel gevraagd bij een atypisch verhaal of een vermoeden van een ruimte-innemend letsel in de tunnel.

Moet dit geopereerd worden?

Niet altijd. Tot een derde van de patiënten verbetert spontaan, zeker wanneer een tijdelijke oorzaak meespeelt, zoals een zwangerschap. Bij milde of recente klachten starten we daarom zonder operatie.

Nachtspalk

Een spalk die de pols 's nachts recht houdt, is goedkoop en veilig. Het bewijs dat ze de klachten duidelijk vermindert, is echter beperkt: in gepoold onderzoek is het effect klein. Ze is vooral een redelijke eerste stap voor wie een infiltratie of operatie wil uitstellen.

Infiltratie met cortisone

Een inspuiting met cortisone in de carpale tunnel verbetert de klachten en de handfunctie duidelijk gedurende de eerste maanden. Het effect is bij veel patiënten tijdelijk: in onderzoek met een jaar opvolging had een meerderheid van de geïnfiltreerde patiënten uiteindelijk toch een operatie nodig, al werd die bij een deel vermeden of uitgesteld. Een infiltratie is dus een goede optie bij matige klachten, bij zwangerschap of wanneer u een operatie liever nog uitstelt.

Wat niet helpt

Ontstekingsremmers, plaspillen, vitamine B6 en magneetbandjes doen het niet beter dan een placebo. Een korte kuur cortisone in tabletvorm kan tijdelijk helpen, maar wordt zelden gebruikt wegens de bijwerkingen.

Wanneer opereren?

Een operatie wordt voorgesteld bij aanhoudende klachten ondanks de stappen hierboven, bij een duidelijk gestoord EMG, of bij krachtsverlies en een slinkende duimmuis. In die situaties geeft een operatie na zes en twaalf maanden een beter resultaat dan een spalk, medicatie of een eenmalige infiltratie. Bij een lang bestaand doof gevoel of spierverlies is wachten nadelig: de zenuw herstelt dan niet altijd volledig.

Hoe verloopt de operatie?

De ingreep heet een carpaletunnelrelease. Via een kleine snede in de handpalm wordt de band die het dak van de tunnel vormt doorgenomen, waardoor de zenuw blijvend ruimte krijgt. Het is een korte, weefselsparende ingreep van ongeveer een kwartier, onder lokale verdoving, in dagchirurgie. U gaat dezelfde dag naar huis, met een verband en zonder gips.

De ingreep kan ook endoscopisch gebeuren, via een camera door een kleine opening. Het resultaat op de klachten, de kans op herval en het aantal heringrepen zijn na één jaar gelijk aan die van de open techniek. Endoscopisch geopereerde patiënten hervatten het werk gemiddeld een week vroeger en hebben wat minder kleine ongemakken, maar de kwaliteit van dat bewijs is laag. Welke techniek voor u geschikt is, hangt af van uw anatomie en wordt op de consultatie besproken.

Zijn beide handen aangetast, dan opereren we meestal eerst de meest hinderlijke hand, zodat u de andere kunt blijven gebruiken. De tweede volgt enkele weken later.

Wat zijn de risico's?

Een nabloeding, infectie, een gevoelig litteken of pijn aan de randen van de handpalm bij steunen (de zogenaamde "pillar pain", die meestal na enkele weken tot maanden verdwijnt). Zeldzaam: letsel van een klein gevoelstakje of van de zenuw zelf, of een onvolledige vrijmaking waardoor de klachten aanhouden. Een lang bestaand doof gevoel of spierverlies herstelt niet altijd volledig, ook niet na een geslaagde ingreep.

Hoe verloopt het herstel?

De vingers mogen meteen bewogen worden; dat voorkomt stijfheid en zwelling. De pols vastzetten na de operatie heeft bewezen geen meerwaarde, en standaard kinesitherapie is niet nodig: een eenvoudig oefenprogramma thuis volstaat. De nachtelijke tintelingen verdwijnen vaak al na enkele dagen. Lichte activiteiten kunnen na enkele dagen, bureauwerk en autorijden na één à twee weken, stevige belasting van de handpalm na ongeveer vier weken. Een doof gevoel dat al lang bestond, herstelt trager, met de snelheid van de zenuw zelf, en soms onvolledig.

Veelgestelde vragen