Meralgia paresthetica

Wat is meralgia paresthetica?

Meralgia paresthetica is een aandoening waarbij een kleine gevoelszenuw van het bovenbeen, de nervus cutaneus femoris lateralis, gekneld raakt. Deze zenuw loopt vanuit het bekken naar het bovenbeen en passeert vlak onder de liesband. Net op die plaats kan ze onder druk komen te staan.

Het gevolg is pijn, een branderig gevoel, tintelingen of een doof gevoel aan de voor- en buitenzijde van het bovenbeen.

Belangrijk om te weten: deze zenuw zorgt enkel voor het gevoel van de huid. Ze stuurt geen spieren aan. Meralgia paresthetica veroorzaakt dus geen krachtsverlies of verlamming, en is een vervelende maar goedaardige aandoening. Ze komt voor bij ongeveer 3 à 4 op 10.000 mensen per jaar, en vaker bij mensen met overgewicht of diabetes.

Welke klachten zijn typisch?

De klachten zitten meestal aan één zijde, aan de voor- of buitenzijde van het bovenbeen:

• een brandend, prikkelend of slapend gevoel
• tintelingen of gevoelloosheid in een afgelijnd stuk huid
• een overgevoelige huid, waarbij zelfs kleding die over de huid wrijft pijn doet
• soms een scherpe, elektrische pijn

De klachten nemen vaak toe bij lang rechtstaan of wandelen, strakke kleding, een strakke broeksriem of druk ter hoogte van de lies.

Omdat het om een zuivere gevoelszenuw gaat, horen krachtsverlies, doorzakken van de knie, klachten tot onder de knie of uitgesproken rugpijn met uitstraling er niet bij. Zijn die wél aanwezig, dan zoeken we naar een andere oorzaak, zoals een zenuwwortel in de lage rug of een andere zenuw van het been.

Hoe ontstaat het?

De zenuw passeert een nauwe doorgang onder de liesband. Alles wat daar druk of rek geeft, kan de zenuw irriteren: strakke broeken of riemen, zware gereedschapsriemen, gewichtstoename, zwangerschap, diabetes, littekens of een eerdere operatie rond bekken, heup of buik. Ook langdurig op de buik liggen tijdens een operatie kan de zenuw tijdelijk beknellen. Soms is er geen duidelijke aanleiding. Bij sommige mensen loopt de zenuw net iets anders, waardoor ze gevoeliger is voor knelling.

Overgewicht is een bekende risicofactor, maar zeker niet bij iedereen de oorzaak: ook slanke mensen krijgen deze aandoening.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Meestal op basis van het gesprek en het lichamelijk onderzoek. Het typische klachtenpatroon, een afgelijnd gebied aan de buitenzijde van het bovenbeen met normale kracht en reflexen, wijst al sterk in de richting van de diagnose.

Is een scan nodig? Niet altijd. Een MRI van de lage rug of het bekken wordt vooral aangevraagd wanneer het klachtenpatroon niet typisch is, er ook rugpijn of krachtsverlies is, of er twijfel bestaat met een zenuwprobleem vanuit de rug.

Echografie kan de zenuw ter hoogte van de lies zichtbaar maken, tonen waar ze gekneld zit en wordt gebruikt om een infiltratie precies rond de zenuw te plaatsen.

EMG (zenuwonderzoek) is bij deze kleine zenuw technisch moeilijk en minder betrouwbaar dan bij bijvoorbeeld een carpaletunnelsyndroom. Een normaal EMG sluit de aandoening dus niet uit. Het is vooral nuttig om andere zenuwaandoeningen uit te sluiten.

Proefverdoving. De nuttigste test is een kleine hoeveelheid verdoving rond de zenuw, onder echografie. Verdwijnt de pijn daarna tijdelijk, dan bevestigt dit de diagnose. Dezelfde infiltratie kan ook als behandeling dienen.

Behandeling zonder operatie

De meeste patiënten hebben geen operatie nodig. We bouwen de behandeling stap voor stap op.

1. Druk wegnemen. Lossere kleding, geen strakke riem, zware werkriemen anders positioneren. Als overgewicht meespeelt, kan gewichtsverlies helpen. Bij zwangerschap verdwijnen de klachten meestal na de bevalling.

2. Afwachten. In het enige onderzoek dat het natuurlijke verloop volgde, verbeterde ongeveer 7 op 10 patiënten zonder enige behandeling. Omdat er geen risico op verlamming bestaat, is afwachten bij lichte klachten veilig.

3. Medicatie. Gewone pijnstillers, of bij brandende zenuwpijn soms medicatie tegen neuropathische pijn. Het bewijs dat dit specifiek bij meralgia paresthetica helpt, is beperkt.

4. Infiltratie. Een echogeleide inspuiting van verdoving rond de zenuw, meestal met cortisone. Dit bevestigt de diagnose en geeft bij ongeveer 8 op 10 patiënten verlichting, tijdelijk of soms langdurig; volledige en blijvende pijnvrijheid na enkel een infiltratie is zeldzamer. Het effect verschilt sterk van persoon tot persoon en de inspuiting kan herhaald worden. Eerlijkheidshalve: kleine studies tonen niet dat cortisone toevoegen beter werkt dan verdoving alleen.

5. Operatie. Enkel bij een minderheid van de patiënten: wanneer de klachten ernstig zijn, minstens drie maanden aanhouden ondanks de vorige stappen, en de diagnose zeker is (met een positieve proefverdoving).

Welke operaties bestaan er?

Decompressie (neurolyse): de zenuw wordt ter hoogte van de lies opgezocht en vrijgemaakt van alles wat druk geeft. De zenuw blijft behouden, zodat zowel de pijn als het gevoel kunnen verbeteren. Nadeel: de klachten kunnen soms terugkomen of onvoldoende verdwijnen.

Neurectomie: de zenuw wordt doorgenomen. De pijnsignalen bereiken de hersenen niet meer, maar het stuk huid dat de zenuw verzorgde wordt blijvend gevoelloos. Dit is een bewuste keuze, geen complicatie.

Welke is het beste? Dat kan de wetenschap niet voor iedere patiënt met zekerheid zeggen: er bestaat geen enkele gerandomiseerde studie die beide technieken vergelijkt. Gepoolde gegevens uit observationele reeksen suggereren dat ongeveer 6 op 10 patiënten volledig pijnvrij wordt na een decompressie en 8 à 9 op 10 na een neurectomie, met in beide gevallen een laag complicatiepercentage. Daar staat tegenover dat de neurectomie een blijvend gevoelloze zone geeft en soms onaangename tintelingen in dat gebied. We bespreken de keuze samen, op basis van de ernst van uw pijn, hoe belangrijk behoud van gevoel voor u is en het resultaat van de proefverdoving.

De ingreep gebeurt via een kleine snede net onder de liesband. Meestal kunt u dezelfde dag of de dag nadien naar huis en mag u meteen stappen.

Risico's van een operatie

Zoals elke ingreep: infectie, nabloeding, een gevoelig litteken. Specifiek voor deze zenuw: tijdelijke toename van de zenuwpijn, blijvende gevoelsstoornissen, onvoldoende verbetering of terugkeer van de klachten (vooral na een decompressie), en, vooral na een neurectomie, een pijnlijk zenuwuiteinde (neuroom). Deze risico's zijn klein, maar worden vooraf besproken.

Veelgestelde vragen