Hersenbiopsie
Wat is een hersenbiopsie?
Bij een hersenbiopsie wordt een klein stukje weefsel uit een afwijking in de hersenen weggenomen om het onder de microscoop te onderzoeken. Het doel is niet de afwijking te verwijderen, maar te weten wat het precies is. Die kennis bepaalt de verdere behandeling.
Waarom wordt een biopsie voorgesteld?
Een MRI-scan toont dat er een afwijking is, maar vaak niet met zekerheid welke. Een hersentumor, een ontsteking, een infectie of een uitzaaiing kunnen op beeldvorming sterk op elkaar lijken, terwijl de behandeling totaal verschillend is.
Een biopsie wordt vooral voorgesteld wanneer:
er een weefseldiagnose nodig is (en een volledige verwijdering nog niet aangewezen is)
de afwijking niet veilig volledig te verwijderen is, bijvoorbeeld omdat ze diep ligt of in een gebied dat belangrijke functies aanstuurt (spraak, beweging, zicht)
er meerdere afwijkingen zijn en de oorsprong onduidelijk is
de vermoedelijke diagnose een aandoening is die niet chirurgisch behandeld wordt (zoals een lymfoom of een ontsteking/infectie), en de behandeling pas kan starten na bevestiging
de patiënt in een conditie is waarbij een grote operatie te belastend zou zijn
Is de afwijking wél veilig te verwijderen, dan is een volledige verwijdering meestal te verkiezen boven een biopsie: dat geeft tegelijk de diagnose én de behandeling.
Hoe verloopt de ingreep?
De meest gebruikte techniek is de stereotactische naaldbiopsie:
Planning: op basis van een recente MRI wordt met computernavigatie een veilig traject berekend naar de afwijking, langs bloedvaten en belangrijke hersengebieden.
Ingreep: onder algemene verdoving (soms plaatselijke verdoving met lichte sedatie) wordt via een kleine huidsnede een gaatje van enkele millimeters in de schedel gemaakt. Een fijne naald wordt langs het geplande traject tot in de afwijking gebracht, waar enkele kleine weefselstalen worden genomen.
Controle: het weefsel wordt tijdens de ingreep al kort door de patholoog bekeken om na te gaan of het staal representatief is. De huid wordt gesloten met enkele hechtingen of nietjes.
De ingreep duurt meestal minder dan een uur. Meestal volgt een controlescan en een opname van één tot twee nachten.
Bij een afwijking dicht onder het hersenoppervlak kan ook een open biopsie gebeuren via een iets grotere opening, waarbij het weefsel onder direct zicht met de microscoop wordt weggenomen.
Wat zijn de mogelijke risico's?
Een hersenbiopsie is een kleine ingreep, maar niet zonder risico:
Bloeding op de biopsieplaats: meestal klein en zonder gevolgen; zelden groter, met tijdelijke of blijvende uitval (zwakte, spraakstoornis) of, zeer uitzonderlijk, levensbedreigend
Nieuwe of toegenomen neurologische klachten, meestal tijdelijk, door zwelling of prikkeling van het hersenweefsel
Epileptische aanval na de ingreep, bij een klein aantal patiënten
Infectie van de wonde, zeldzaam
Geen sluitende diagnose: in een minderheid van de gevallen is het staal te klein of niet representatief, en is een tweede biopsie of een andere aanpak nodig
Het risico hangt af van de ligging van de afwijking, het vermoedelijke type en uw algemene conditie. Dit bespreken we vooraf.
Herstel en resultaat
De meeste patiënten zijn na één tot twee dagen weer thuis en hervatten snel hun gewone activiteiten. Hoofdpijn en vermoeidheid kunnen enkele dagen aanhouden. De hechtingen worden na ongeveer tien dagen verwijderd.
Het definitieve resultaat van het weefselonderzoek volgt na enkele dagen tot twee weken. Bij tumoren gebeurt meestal ook een moleculair onderzoek, dat langer kan duren maar belangrijk is voor de behandelingskeuze. Het resultaat wordt in een multidisciplinair overleg besproken en daarna met u.
Veelgestelde vragen
Waarom wordt de afwijking niet meteen volledig verwijderd?
Omdat dat niet altijd veilig kan, of omdat de vermoedelijke diagnose een aandoening is die niet met een operatie behandeld wordt. Een biopsie geeft dan de zekerheid die nodig is om de juiste behandeling te starten, met een kleiner risico.
Voel ik iets van de ingreep?
Nee, de ingreep gebeurt onder verdoving. Hersenweefsel zelf heeft geen pijngevoel. Nadien kan de wonde wat gevoelig zijn en is hoofdpijn mogelijk.
Wordt mijn hoofd geschoren?
Alleen een kleine zone rond de huidsnede, meestal enkele centimeters.
Kan de naald een bloedvat raken?
Het traject wordt vooraf zo gepland dat bloedvaten vermeden worden. Een bloeding blijft het belangrijkste risico, maar is meestal klein en zonder gevolgen.
Wat als het staal geen diagnose oplevert?
Dat komt in een minderheid van de gevallen voor. Dan bespreken we of een tweede biopsie, een andere techniek of verdere opvolging met beeldvorming het meest zinvol is.
Kan een biopsie de tumor doen verspreiden?
Bij hersentumoren is dat, in tegenstelling tot wat soms gevreesd wordt, geen relevant risico.
Hoe lang duurt het voor ik het resultaat ken?
Een voorlopig resultaat is vaak na enkele dagen bekend, het definitieve na één tot twee weken. Moleculaire testen kunnen enkele weken extra vragen.